Sá sùng Vân Đồn – Câu chuyện một sản vật quý từ lòng biển đảo

Ẩn mình sâu dưới lớp cát mịn tại những bãi triều ven đảo, sá sùng có vẻ ngoài mộc mạc nhưng lại sở hữu vị ngọt đằm tự nhiên hiếm có từ đạm biển. Từ một nguyên liệu tạo vị ngọt thanh trong những nồi nước phở, nước dùng truyền thống, sá sùng giờ đây đã trở thành biểu tượng ẩm thực hàng đầu khi nhắc đến vùng biển Quảng Ninh.

Hôm nay, câu chuyện của sá sùng đang tiếp tục được viết tiếp bằng sự kết hợp giữa tri thức bản địa, nhu cầu tiện lợi của người tiêu dùng hiện đại và định hướng ứng dụng khoa học – công nghệ từ các doanh nghiệp địa phương.

1. Sá sùng là gì? Vì Sao Sá Sùng Vân Đồn Lại Nổi Tiếng Đắt Đỏ? 

Sá sùng (tên khoa học: Sipunculus nudus) là loài động vật biển thân mềm sống chôn mình trong các bãi cát cồn ven biển. Dù phân bố ở nhiều vùng biển, sá sùng Vân Đồn (Quảng Ninh) vẫn được đánh giá là có chất lượng hàng đầu nhờ thổ nhưỡng bãi cát trắng mịn, độ mặn nước biển tối ưu và dòng chảy tự nhiên đặc thù.

Giá trị đắt đỏ của sá sùng Vân Đồn không chỉ đến từ sự hiếm có trong tự nhiên, mà còn nằm ở công sức lao động bền bỉ cùng sự nhẫn nại của người ngư dân biển đảo.

Công việc đào sá sùng hoàn toàn phụ thuộc vào thủy triều. Khi con nước rút đi, để lại những dải cát ướt mênh mông, người dân đảo mới bắt đầu cuộc tìm kiếm. Để phát hiện ra sá sùng, người đào phải có đôi mắt cực kỳ tinh tường để nhận biết những chiếc lỗ nhỏ li ti, dấu vết di chuyển còn lại của sá sùng trên mặt cát.

Sá sùng sau khi khai thác chứa rất nhiều cát mịn bên trong thân. Muốn biến thành nguyên liệu ẩm thực, người dân phải trải qua công đoạn sơ chế thủ công vô cùng công phu:

• Rửa sạch cát: Xả nhiều lần nước để loại bỏ lớp cát bám bên ngoài.
• Lộn trái thân sá sùng: Dùng một que nhỏ khéo léo lộn ngược toàn bộ thân sá sùng ra ngoài để chà rửa sạch từng hạt cát mịn còn sót lại trong ruột.
• Chần và phơi sấy: Chần nhanh qua nước sôi rồi đem phơi dưới nắng biển hoặc sấy khô để bảo quản lâu dài.

3. Trầm tích lịch sử và câu chuyện "sản vật tiến vua"

Trong ký ức ẩm thực dân gian, sá sùng thường được nhắc đến như một loại "sản vật tiến vua" quý hiếm. Độ hiếm có, hương vị ngọt đằm và quy trình khai thác vất vả đã biến nó thành loại hải sản thượng hạng dành cho chốn cung đình xưa.

Câu chuyện về sá sùng hòa chung vào dòng chảy lịch sử của vùng đảo Quan Lạn, từng là trung tâm sầm uất của Thương cảng cổ Vân Đồn được vua Lý Anh Tông khai lập năm 1149, là thương cảng biển quốc tế đầu tiên của Đại Việt. Cũng tại dòng sông Mang lịch sử, vào năm 1288, danh tướng Trần Khánh Dư cùng 3 vị tướng họ Phạm đã chiêu mộ dân binh và nhân dân địa phương mưu trí đánh tan đoàn thuyền lương khổng lồ do tướng Trương Văn Hổ cầm đầu. Chiến công này đã tạo bước ngoặt quyết định, góp phần trực tiếp vào đại thắng trên sông Bạch Đằng, đánh tan quân Nguyên Mông xâm lược lần thứ 3 và làm nên Hào khí Đông A lừng lẫy cùng vua tôi nhà Trần.

Ngày nay, ký ức hào hùng ấy tiếp tục được cộng đồng gìn giữ qua Lễ hội truyền thống Vân Đồn và hội chèo bơi Quan Lạn vào tháng 6 âm lịch. Trong không gian văn hóa giàu trầm tích đó, nghề đào sá sùng không chỉ là hoạt động khai thác hải sản thuần túy, mà còn là nét đẹp lao động, thể hiện tri thức về con nước và văn hóa sinh kế lâu đời của cư dân biển đảo.

4. Vị ngọt Umami nguyên bản – "Linh hồn" của nồi nước dùng Việt

Về mặt khoa học, vị ngon đặc trưng của sá sùng đến từ hàm lượng protein dồi dào và đặc biệt là các axit amin tự nhiên như Axit Glutamic. Đây chính là thành phần tạo nên vị ngọt Umami (ngọt thịt) đằm sâu, giúp cân bằng vị giác và tôn lên hương vị của các món ăn.

5. Giá trị dinh dưỡng của sá sùng Vân Đồn

Về mặt dinh dưỡng, sá sùng là nguồn thực phẩm giàu đạm tự nhiên và rất lành tính:

• Sá sùng tươi sơ chế: Chứa khoảng 34,7–37,66g protein trong 100g sản phẩm.

• Sá sùng khô: Hàm lượng protein đạt tới 47–58g/100g.

• Hàm lượng Axit Glutamic tự nhiên: Đạt từ 4,3–7,5%.

Axit glutamic chính là yếu tố tạo nên cảm giác vị ngọt umami (ngọt thịt) tự nhiên, giúp món ăn có độ thanh đằm mà không cần phụ thuộc vào gia vị nhân tạo.

6. Hải sản Bosa - đưa sản vật Quảng Ninh vươn xa

Thấu hiểu giá trị di sản của sá sùng cùng khát vọng đưa nông - thủy sản Quảng Ninh vươn tầm, Hải sản BOSA (thương hiệu trực thuộc Công ty TNHH Thanh Tùng Vân Đồn) đã tiên phong nghiên cứu và phát triển hệ sinh thái sản phẩm tiện lợi theo triết lý: "Một sản vật – Nhiều cách thưởng thức".

Không chỉ dừng lại ở kinh nghiệm khai thác thủ công truyn thống, BOSA chọn lọc khắt khe những con sá sùng tươi ngon đặc biệt từ vùng biển Quan Lạn - Vân Đồn và đưa vào quy trình chế biến chuẩn hóa. Việc áp dụng các quy chuẩn An toàn vệ sinh thực phẩm, công nghệ sấy nhiệt sạch và đóng gói hút chân không hiện đại giúp giữ trọn vẹn hàm lượng dinh dưỡng quý giá cùng vị ngọt Umami nguyên bản.

Sự chuyển mình mạnh mẽ này chính là cầu nối đưa "sản vật tiến vua" thoát khỏi phạm vi làng nghề địa phương, trở thành dòng quà tặng hải sản cao cấp, đáp ứng trọn vẹn tiêu chuẩn tiêu dùng khắt khe của khách hàng trên toàn quốc.

Hải sản BOSA cam kết: Sản phẩm sá sùng chuẩn nguồn gốc chỉ dẫn địa lý Vân Đồn, đầy đủ chứng nhận ATVSTP, thông tin minh bạch và đạt chuẩn chất lượng cao.

• Đơn vị chủ quản: CÔNG TY TNHH THANH TÙNG VÂN ĐỒN
• Địa chỉ: Khu Cái Rồng 3 Đặc Khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh. 
• Hotline tư vấn: 032 9501166 
• Website: haisanbosa.vn